Patrimonio digital: principales hitos y retos de la recopilación y conservación.

El patrimonio digital, según la Carta sobre la preservación del patrimonio digital de la UNESCO, esta definido de la siguiente manera:

“El patrimonio digital consiste en recursos únicos que son fruto del saber o la expresión de los seres humanos. Comprende recursos de carácter cultural, educativo, científico o administrativo e información técnica, jurídica, médica y de otras clases, que se generan directamente en formato digital o se convierten a éste a partir de material analógico ya existente. Los productos “de origen digital” no existen en otro formato que el electrónico. Este legado en constante aumento puede existir en cualquier lengua, cualquier lugar del mundo y cualquier campo de la expresión o el saber humanos”.

El principal objetivo del  patrimonio digital, atendiendo al segundo artículo de la Carta sobre la preservación del patrimonio digital es “que éste sea accesible para el público. Por consiguiente, el acceso a los elementos del patrimonio digital, especialmente los de dominio público, no debería estar sujeto a requisitos poco razonables. Al mismo tiempo, debería garantizarse la protección de la información delicada o de carácter privado contra cualquier forma de intrusión.”

Antes de proceder a recopilar el patrimonio digital hay que saber qué queremos conservar y para qué lo hacemos. La finalidad resulta evidente:  facilitar su acceso y consulta a los usuarios en la sede física de la biblioteca, en sus domicilios o en sus lugares de trabajo a través de las redes de ordenadores y telecomunicaciones.

Los objetos que pretendamos reunir dependerá de varios factores como el tipo de biblioteca, la comunidad a la que atiende y la forma de producción de los documentos, es decir:  si se han creado digitalmente o si son el resultado de un programa de digitalización.

En el artículo tres se nos presenta el peligro de la perdida, puesto que “la evolución de la tecnología digital ha sido tan rápida y onerosa que los gobiernos e instituciones no han podido elaborar estrategias de conservación oportunas y bien fundamentadas. No se ha comprendido en toda su magnitud la amenaza que pesa sobre el potencial económico, social, intelectual y cultural que encierra el patrimonio, sobre el cual se edifica el porvenir.” Por tanto hay que pasar a la acción puesto que urge emprender actividades de divulgación y promoción, alertar a los responsables de formular políticas y sensibilizar al gran público tanto sobre el potencial de los productos digitales como sobre los problemas prácticos que plantea su preservación.

Como bien dicen el artículo nueve y diez,  hay que preservar y poner a disposición de cualquier persona el patrimonio digital de todas las regiones, naciones y comunidades a fin de propiciar, con el tiempo, una representación de todos los pueblos, naciones, culturas e idiomas.

Para ello es necesaria la división de tareas y atribuciones que pueden basarse en las funciones y competencias existentes. Convendría adoptar medidas para:

a) instar a los fabricantes de equipos y programas informáticos, creadores, editores y productores y distribuidores de objetos digitales, así como otros interlocutores del sector privado, a colaborar con bibliotecas nacionales, archivos y museos, y otras instituciones que se ocupen del patrimonio público, en la labor de preservación del patrimonio digital;

b) fomentar la formación y la investigación, e impulsar el intercambio de experiencia y conocimientos entre las instituciones y las asociaciones profesionales relacionadas con el tema;

c) alentar a las universidades y otras instituciones de investigación, públicas y privadas, a velar por la preservación de los datos relativos a las investigaciones.

Como podemos ver el patrimonio digital tiene por delante varios retos a los que hacer frente, que no serán para nada fáciles, tanto en la promoción como en la conservación.

Bibliografía:

• http://portal.unesco.org/es/ev.php-URL_ID=17721&URL_DO=DO_PRINTPAGE&URL_SECTION=201.html Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 14ean, 13:00etan.

• http://bv.gva.es/documentos/Ponencias/Melero.pdf Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 14ean, 13:05ean.

• http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001300/130071s.pdf Kontsulta ordua eta data: 2009ko azaroaren 14ean, 13:15etan.

Zer da metadatua?

Metadatu hitzak literalki “elkarren barruan dauden datuen datuak”  esan nahi du.  Orokorrean, metadatu talde batek datu talde bati egiten dio erreferentzia, baliabide izenez ezagutzen dena.  Metadatuen kontzeptua datuak aurkitu beharrean objektuak aurkitzeko aurkibidearen erabileraren antzekoa da. Adibidez, liburutegi batetan egileak, tituluak, editorialak eta liburuak nun aurkitu ditzakegun  zehaztuta dago fitxa batzuetan. Horrela, metadatuek datuak kokatzen laguntzen digu.

Metadatuen hellburu nagusia lan mugimendua erraztea da, dato batzuk automatikoki formatu batetik bestera pasatuz. Prozesu hau aurrera eramateko beharrezkoa da metadatuek datuen edukia eta egitura deskribatzea.

Metadatuak hiru irizpideren arabera sailkatu daitezke:

• Edukia: Metadatuak bere edukiarengatik azpisailkatzea da ohikoena. Metadatuak bi modutan sailkatu edo banatu daitezke: batetik, baliabideak eurak deskribatzen dituztenak; eta bestetik, baliabidearen edukia deskribatzen dituztenak. Sailkapen hauek, halaber, beste azpisailkapen batzuetan banatu daitezke.
• Aldakortasuna: Aldakortasunaren ikuspegitik bi metadatu aurki ditzakegu: aldakorrak eta ez-aldakorrak. Ez-aldakorrak ez dira aldatzen, ez dio axola baliabidearen zein atal ikusten den. Aldakorrak, ordea, atal batetik bestera desberdintzen dira.
• Eginkizuna: Datuak hiru eginkizun geruzatan banatu daitezke: azpisinboliko eta sinboliko edo logikoen artean. Datu azpisinbolikoek ez dute informaziorik ematen bere esanahiaz. Sinboliko edo logikoek, ostera, datu azpisinbolikoak deskribatzen dituzte, hau da, zentzu bat ematen dio.

Metadatuek ere bizitza ziklo bat daukate, hiru zatitan banatutakoa:  Sorketa, esku-sartzea eta birrinketa:

• Sorketa: Metadatuak automatikoki, erdi-automatikoki edo eskuz sortu daitezke. Metadatuen esku-sorketak lan handia eskatzen duenez,  desiragarriagoa da sorketa automatiko edo erdi-automatikoa egitea.
• Esku-sartzea: Datuak aldatzen badira, metadatua ere aldatu beharra dago. Aldaketa gehienak era automatiko batetan egiten dira, baina badaude aldaketa jakin  batzuk gizakiaren parte-hartzea ezinbestekotzat daukatenak.
• Birrinketa: Batzuetan beharrezkoa da metadatuak euren baliabideekin suntsitzea, baina beste batzuetan metadatuak mantentzea komenigarria da, adibidez  textu dokumentu baten aldaketak ikusi ahal izateko.

Beste alde batetik, metadatuak gordetzeko ere bi posibilitate dauzkagu: batetik, barnekiro gordetzea, hau da, datuak dauden dokumentuarekin gordetzea; edo bestetik, kanpo gordeketa bat egitera, hau da, baliabide berean gordetzea. Orokorrean, datuak barnekiro gordetzen dira administrazio lanak errazteko.

Azkenik, metadatua zer den azaldu eta beronen funtzionamendua erakutsi ondoren, ezin daitezke aipamenik gabe gera munduko metadatu ospetsuenetarikoak:

• Dublin Core
• AACR2 (Anglo-American Cataloging Rules)
• GILS (Government Information Locator Service)
• EAD (Encoded Archives Description)
• IMS (IMS Global Learning Consortium)
• AGLS (Australian Government Locator Service)

Bibliografia:

• http://es.wikipedia.org/wiki/Metadato Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14:20ean.
• http://www1.euskadi.net/hizt_3000/  Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14: 25ean
• http://www.library.uq.edu.au/iad/ctmeta4.html Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14:27an
• www.dlib.org/…/mcclelland/04mcclelland.html Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14: 40ean.

Terminoen glosarioa

Protección de datos: Operaciones destinadas a resguardar los dígitos binarios que constituyen los objetos digitales de pérdidas o de modificaciones no autorizadas.

Patrimonio digital: Conjunto de materiales digitales que poseen el suficiente valor para ser conservados para que se puedan consultar y utilizar en el futuro.

Identidad: de objetos digitales: Característica que permite distinguir un objeto digital del resto, incluidas otras versiones o copias del mismo contenido.

Preservación digital:Acciones destinadas a mantener la accesibilidad de los objetos digitales a largo plazo.

Programa de preservación: Conjunto de disposiciones (y de los responsables de tomarlas) destinadas a garantizar la accesibilidad permanente a los materiales digitales.

Ingesta: Operación consistente en almacenar objetos digitales, y la documentación relacionada, de manera segura y ordenada.

Bibliografia:

• http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001300/130071s.pdf19.kapitulua.Kontsulta eguna eta ordua: 2009ko azaroaren 9an, 13:37an

Dokumentazio digitala eta tradizionala

Ezin dugu dokumentazio digitalaren ezaugarriak aztertzen hasi, lehenago zer den azaltzen ez badugu: dokumentazio digitalak dira informazioa euskarri eta formatu  elektronikoan ematen dutenak eta kontsultarako dispositibo informatikoak  eskatzen dituena.

Dokumentazio digitalak hainbat motatakoak eta formatutan egon daitezke baina denek dauzkate ezaugarri hauetariko batzuk edo denak:

• Elektronikoak dira, beraz, kodigo binariodunak.
• Prozesatu ahal dira, hortaz, informatikoki sortuak dira.
• Gorde ahal dira, euskarri optiko eta magnetikoen bidez.
• Berrerabilgarriak dira, edozein ordenagailutik kontsultatu ahal direlako.
• Sarearen bitartez bidali daiteke.
• Eguneratu daitezke eta gainera kopiak egin.
• Bilatzaileen bidez aurkitu ditzakegu eta erabiltzaile batek baino gehiagok era berean erabili dezakete.
• Informazioa ematen dute euren buruari buruz.

Dokumentazio digital hauek hainbeste eta hain ezberdinak izaten direnez internet-en, sailkapen bat behar izaten da errazago aurkitzeko. Alde batetik, dokumentuaren sorrerari erreparatzen zaio, ea digitalak edo digitalizatuak diren jakiteko. Eta beste alde batetik  bere euskarriari erreparatzen zaio, lehen esan bezala, ea optikoak edo magnetikoak diren jakiteko.

Dokumentazio digital hauek esan dugunez milaka aurki ditzakegu gaur egun internet-en eta sailkatuak izateaz gain, erregulatuta ere egon behar dute. Horretarako, badaude lege edo arau espezifiko batzuk, hala nola zenbaki internazionalak (ISBN, ISSN), Digital Object Identifier-ak, URLak, etab.

Dokumentazio digitala orain  zer den badakigula,  zer ezberdintasun dago dokumentazio digitalaren eta tradizionalaren artean? Zein abantaila eta desabantaila ditu bakoitzak?

Dokumentazio digitalak edozein momentutan eta edozein lekutan aurkitu eta egin ditzakegu, izan ere informazio dinamikoa eta interaktiboa da, azken hau izanik ezaugarririk nagusienetarikoa. Gainera, dokumentuak aurkitu eta berreskuratzeko hauek tematikoki lotuta eta antolatuta egoten dira. Dokumentazio digitala etengabe ari da hasten, ez horrela dokumentazio tradizionala. Gainera berebizikoa da ekintza zientifiko, kultural eta ekonomikoak aurrera ateratzeko.

Dokumentazio tradizionala, ordea, ez da interaktiboa,  eta ezin dezakegu edozein lekutan eta edozein momentutan aurkitu, baina bai eskuetan sentitu eta ukitu, dokumentazio digitala ez bezala. Dokumentazio tradizionalaren beste desabantaila batzuk bere estatikotasuna, berrerabilpenerako zailak direla, eta ez dira elektronikoak.

Baina dena dela, nik uste dut dokumentazio digitala eta dokumentazio tradizionala biak erabiltzen jakin beharko genukeela,  batak ez baitu bestea kentzen. Oreka bat mantendu ezkero bien artean, erabilpen dokumentazioaren erabilpen egokia edo egokiagoa egingo dugula uste dut.

Bibliografia:

• http://www.msinfo.info/propuestas/documentos/documentos_digitales.html Kontsulta eguna eta ordua: 2009ko azaroaren 1ean, 15:55etan

• http://bluwiki.com/go/Documento_Digital Kontsulta eguna eta ordua: 2009ko azaroaren 1ean, 16:00etan.

Zer da Social Bookmarking-a?

Bookmarking-a  interneteko loturak edota intranet bateko informazioa gorde, antolatu eta elkarbanatzeko forma bat da.

Honek zer esan nahi du? Ba interneten zerbait  bilatzen bagaude  edota soilik nabigatzen gaudenean gustoko orrialderen bat aurkitzen dugunean, betidanik erabilitako favoritos atala erabili beharrean, CiteULike, Delicious eta horrelako orrialde batetan gordetzea, zutaz aparte beste pertsona batzuek zure gustu eta interesen gaineko informazioa eduki dezaten. Lotura orrokorrez gain, liburu, musika, mapa, etabarretan espezializatutako zerbitzuak  ere existitzen dira. 

Adibidez, gaztelaniazko bookmarking sare ezberdinak daude, hala nola:

• Favoritos gehitzaileak: memorizame.com, mis elegidos.com.
• Berrien gehitzaileak: Menéame, Zumbame.net.
• Sare sozialak. facebook, tuenti.
• Software librean bere markatzaile sistema propioa izan nahi dutenentzat: de.lirio.us, connotea.

Baina nola funtzionatzen dute bookmarking hauek eta zein abantaila eta desabantaila dituzte?

Bookmarking sozialen sistema batetan erabiltzaileek baliogarritzat hartzen dituen interneteko baliabide ezberdinen zerrenda bat gordetzen dute. Zerrenda hauek pribatuak edo publikoak izan daitezke. Horrela  zurea bezalako interesak edo gustuak dituzten pertsonak ikusi dezakete zure orrialdeak kategorien, etiketen edo menturaren bidez. Baina kategoria eta etiketez gain, tags-ak daude. Azken hauek baliabideekin lotutako hitzak dira, erabiltzaileak erabakitzen dituenak.

Sistema honek abaintaila ugari ditu bilatzaile motore tradizionalen aldean, izan ere, baliabide guztien klasifikazioa et barneratzea pertsonek  egiten dituzte makinak izan beharrean. Honekin informazioa automatikoki prozesatzea lortzen da programaren arabera. Gainera, erabiltzaileek markatzen dituztenez eurentzat baliagarriak diren loturak, baliabide erabilgarrienak  erabiltzaile gehiagok markatzea dakar eta honekin zerrenda bat egiten da.

Baina bookmarkingean ez dira dena abantailak, baditu bere desabantailak ere, hala nola tags horiek ez direnez beti hitz berdinak eta ez daudenez antolatuta eta batzuetan adiera ezberdinak izaten dituztenez nahasteak sortzen dituzte erabiltzaileengan.

Hortaz, ikusi dezakegunez Bookmarkingaren sorrerak erabat eraberritu eta astoratu du interneteko mundua, izan ere bilaketak eta informazio pilaketak  azkarrago eta hedapen handiagoarekin egin bait daitezke.

Bibliografia:

• http://es.wikipedia.org/wiki/Marcadores_sociales Bilaketa:2009ko urriaren 27an, 13:15etan.
• http://www.alegsa.com.ar/Dic/bookmark.php Bilaketa: 2009ko urriaren 27an, 13:13an.
• http://www.lapastillaroja.net/archives/000763.html Bilaketa 2009ko urriaren 27an, 13: 20an.

MT itzulpengintza sistemak

1. Hurbiltasun handiko bi hizkuntzen arteko itzulpena: Katalana-Gaztelera: Herrialde Katalanetako “Avui” egunkaritik harturiko berria eta Systran, ATS sistemarekin itzulia Cervantes institutuaren orrialdean:

Katalanieraz:

La Policia decomissa més de 3.300 quilos d’haixix a Catalunya

La Policia ha confiscat 3.300 quilos d’haixix en una operació portada a terme aquest cap de setmana a la costa catalana, segons han informat fonts de la investigació.

Part d’aquesta droga ha estat recuperada del mar, ja que els delinqüents en ser sorpresos pels agents van tirar per la borda alguns dels farcellets d’haixix.

A més de les partides intervingudes a Catalunya, durant aquest cap de setmana la Policia també ha confiscat més de deu tones d’haixix en diverses operacions a la costa mediterrània, Llevant, Andalusia i Mallorca, segons les mateixes fonts.

Gazteleraz:

La Policía decomisa más de 3.300 kilos de hachís en Catalunya

La Policía ha confiscado 3.300 kilos de hachís en una operación llevada a cabo este fin de semana en la costa catalana, según han informado fuentes de la investigación.

Parte de esta droga ha sido recuperada del mar, ya que los delincuentes al ser sorprendidos por los agentes tiraron por la ladra algunos de los hatillos de hachís.

Además de los alijos intervenidas en Catalunya, durante este fin de semana la Policía también ha confiscado más de debe toneladas de hachís en diversas operaciones en la costa mediterránea, Levante, Andalucía y Mallorca, según las mismas fuentes.

Akatsa: itzulpen honetan ikus daiteke nola hurbiltasun handiko bi hizkuntzen artean ere akatsak dauden: Katalaneko “deu” hitzak euskarazko “hamar” zenbakia esan nahi du testuan, baina gaztelerara egindako itzulpenean “deu” hitza gaztelerazko “debe” aditzarekin nahasten du itzultzaileak.

2. Hurbiltasun gutxiko bi hizkuntzen arteko itzulpena: Ingelera-Gaztelera: BBC informazio kateko webguneko “science” atalean agertzen den web orrialdea itzuli dut, Comprendium Translator sistema erabiliz. Itzulpenean hainbat akats esanguratsu aurkitu daitezke, hala nola:

• Gaztelerazko itzulpenean zera ikus daiteke: “Los gobiernos de muchas naciones pobres se alarman en el aumento en precios de comida”. Ingelesez ordea: “The governments of many poor nations are alarmed at the rise in food prices”. Ikus daitekeenez, gaztelerara itzulitako atalean, gaztelerazko esaldi bat egitean preposizioak gaizki erabiliak daude.
• Horrez gain, esaldi honetako egitura gazteleraz okerra da eta zer esanik ez hiztegia: “donde la ciencia una vez parecida haber encontrado responde de un mundo hambriento.” Parecida hitza esaldi honetan “pensó” aditzarengatik ordezkatu beharko litzateke. Halaber, responde hitza “respuesta” hitzarekin eta de preposizioa “en” preposizioarekin.
• Beste akats izugarri bat esaldi honetan antzeman dezakegu: La primera cosa Satpal Singh ve que cuándo anda fuera de su puerta de dormitorio por la mañana es un tractor de centelleo, sin una mota de barro sobre ello. “Que” partikula txarto erabilia dago esaldian, izan ere, izenaren aurrean joan beharko litzatekeelako. “anda fuera de su puerta dormitorio” ere esaldi txarto moldatua da: “anda fuera de la puerta del dormitorio” izan beharko litzatekeelako. Azkenik “mota” hitza “gota” hitzarekin nahasten du eta “ello” izenordainaren ordez “el” izan beharko litzateke.

Beraz, adibide hauetan ikus daitezkeen akatsei erreparatuz eta ondorio gisa, esan dezakegu akatsak hurruneko bi hizkuntzen arteko itzulpenean hurbilekoetan baino maizago eta gordinago ageri direla.

Sakondutako gai ezberdinen definizioak (Questionnaire 3)

Giza Hizkuntza Teknologien barruan, hainbat gai eta tematika ezberdin jorratzen dira. Jorratzen diren tematika horietako batzuk zehaztazun handia daukate, beste batzuk, ordea, ez. Hona hemen horietako batzuk:

Makina Bidezko Itzulpena: Makina bidezko itzulketa ordenagailuen aplikazioa da, nun helburu nagusia hizkuntza natural batetik beste batera textu bat itzultzea den. Ordenagailuen zientzian egindako gaur egungo ariketa bat MT(Makina bidezko Itzulketa, ingelesez Machinery Translation)-aren aplikazioa da. MT-a itzulketa programa autonomeekin dauka zerikusia. MT-aren eremua beste urte batzuetan bezain osasuntsu aurkitzen dugu gaur egun.

Makinaz Lagundutako Itzulpena: Makinaz lagundutako itzulpengintzan, lan guztia gizakiak egiten du eta makina itzulpengintzarako tresna bezala aurkezten zaio.

Hizkuntza Anitzetako Edukien Kudeaketa: Gaur egunean, ezinbestekoa da idatzi den testu bat hizkuntza ezberdinetara itzulita egotea. Horretarako, Kudeatzaile batzuk, webgune batzuen bertsioak egiten dituzte beste hainbat hizkuntzatan. Honela, gero eta jende gehiagok izango du aukera informazio bera bilatzeko bere hizkuntzan.

Itzulpengintzaren Teknologia: Hizkuntza batetik beste batetara pasatzeko hizketaren teknologia eskeintzen duen teknologia dugu. Momentu berean ahozko hizkuntza bat beste batetara itzultzen du. Soinuz ez ezik, itzulpenak idatziz ere egin daitezke, azpitituluen bitartez.

Iturriak:

• Machine translation.  Wikipedian. Kontsulta data eta eguna: Apirilak 23, 13:35 http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Machine_translation&oldid=203927830
• MCM Project, Multilingual Content Management, Vaxjo University (WSCC). Kontsulta data eta ordua: Apirilak 23 13.25 http://wscc.info/index.php?show=53044_SWE&&page_anchor=http://wscc.info/p53044/p53044_swe.php
• Kitsite, Multilingual Content Management (2007).Kontsulta ordua eta data: Apirilak 22, 12.05 http://www.kitsite.com/articles/multilingual-content-management.html
• Christian Boitet, 8.4 Machine-aided Human Translation. Kontsulta ordua eta data: apirilak 23, 13.20 http://cslu.cse.ogi.edu/HLTsurvey/ch8node6.html
• Will Knight, NewScientist.com news service, Live speech-translation technology. Kontsulta ordua eta data: Apirilak 20 12.45 http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn8241

Itzulpengintza arloaren ezaugarri nagusienak FEMTI-ren arabera (Questionnaire 3)

Itzulpengintza arloaren ezaugarri nagusienak honakoak dira, beti ere FEMTI-ren arabera:

• Asimilazioa: Asimilazioak helburu asko ditu, baina nagusiena (itzulpengintzaren parte dena), organizaziotik kanpoko norbaitek idazten dituen testu kopuru handi bat (hizkuntza askotan idatziak) aurrera eramatea da. Orokorrean domeinuekin lotuta joaten da: Dokumentu bilketa edo sorkuntza, informazioa laburtzea edo ateratzea eta ikerketa.
• Zabalkuntza: Organizazioaren barruan ekoitzitako dokumentuen itzulpena beste batzuei helaraztea dauka helburu bezala. Berton, barruko zabalkuntza eta kanpo zabalkuntza daude.
• Komunikazioa: Komunikazioaren helbururik ezagunetarikoa hizkuntza ezberdinetan hitz egiten duten pertsonen arteko elkarrizketak hobetu eta laguntzekoa da. Itzulpenen kalitatea altua izan behar da, elkarrizketa are eta errazagoak izan daitezen. Berton, komunikazio sinkronikoa eta asinkronikoa sartzen dira.

Iturriak

FMTI printable version. Kontsulta ordua eta data: Apirilak 21, 18:43 http://www.issco.unige.ch:8080/cocoon/femti/printable.html

 

Hiru ikerketa gai azaldu eta eztabaidatu (Questionnaire 2)

Aurreko artikuluan ikusi ahal izan dugun bezela, hainbat dira ikertzen diren gaiak. Oraingo honetan, gai horietako hiru azalduko ditut.

Lehenik, Irlandako National Centre for Language Technology-k ikertutako Makina bidezko Itzulketa azalduko dut: Makina bidezko itzulketa ordenagailuen aplikazioa da, nun helburu nagusia hizkuntza natural batetik beste batera textu bat itzultzea den. Ordenagailuen zientzian egindako gaur egungo ariketa bat MT(Makina bidezko Itzulketa, ingelesez Machinery Translation)-aren aplikazioa da. MT-a itzulketa programa autonomeekin dauka zerikusia. MT-aren eremua beste urte batzuetan bezain osasuntsu aurkitzen dugu gaur egun.

Ondoren, Lengoaiaren irakasketa eta ikasketa ordenagailu eta software lokalizatzaile eta globalizatzaileen bidezkoa azalduko dut, hau ere Irlandako National Centre for Language Technology-k ikertutakoa: Lokalizazioa produktu guztien prozesu integratzaile bat da, nun hizkuntzaren eta kulturaren helburua beharrezkoa den. Honek, software funtzionalaren adaptazioa dakar, nun software produktuaren osagaiak gehitzen diren.

Azkenik, Zorrostazun handiz informazioa berreskuratzea aztertuko dut. Oraingo honetan, gai hau Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguage Natural-ek aztertu du. Azalpena hurrengoa da: Informazioa Berreskuratzeko sistemek lan ezberdinak burutzen dituzte, hala nola erabiltzaileek nahi dituzten dokumentuak hautatu eta berreskuratu. Emaitza bezala, sistema honek, ordenaturiko dokumentu lista bat bueltatzen du, erabiltzailearen beharrizanen arabera.

Iturriak

• Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguage Natural. Kontsulta ordua eta data:Apirilak 2, 12.01. http://sinai.ujaen.es/sepln/monografiasSEPLN/monografiaVicedo.pdf

• Irlandako National Centre for Language Technology. Kontsulta ordua eta data: Apirilak 2, 11.45. http://www.computing.dcu.ie/research/nclt/areas.html#mtandtt

Ikerketa gai berriak (Questionnaire 2)

Hurrengo artikulu honetan,  Giza Lengoaiaren ikerkuntzan gehien jorratu diren gaien zerrenda emango da. Hauek aztertu dituzten elkarte ta ikerketa guneak hurrengoak izan dira:

• Language Technology Lab (DFKI)-en jorratutako gaiak ugariak izan dira, hala nola:

-Ingelesez eta alemanieraz dokumentazio aurkibideak.

-Informazioa kodigoka prozesatsea hizkuntza ezberdinetan, horien artean Txinera eta Japoniera.

-Prozesamendu sakonak aberastea metodo estatistikoekin.

-Autore dokumentuetan konbinaketa bat hizkuntzaren azterketa eta herraminten estrukturen artean.

• National Centre for Language Technology-k jorratutako gai aipagarrienak hauek dira:

-Giza Hizkuntzaren prozesamendua ordenagailu bitartez.

-Makineriaren translazioa.

-Elkarketa puntuak giza-ordenagailuetan.

-Lengoaien ikasketa eta irakasketa ordenagailu eta software lokalizatzaile eta globalitzaileen bidez.

• Lengoaia Naturalaren Prozesamendurako IXA taldea-k honako gai hauek jorratu ditu:

-Semantikoki etiketatutako corpusa euskaraz.

-EurOpen trad: kode irekiko itzulpen automatiko aurreratua Estatu espainiarreko hizkuntzak Europan integratzeko.

-Euskal hizkuntzaren atlas semantikoa.

• Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguaje Natural-ek ere hainbat ikerketa egin ditu:

-Zorrostazun handiz informazioa berreskuratzea.

-Teknika linguistikoak Multilinguismoa lantzeko.

-Ambiguetate lexikoaren konponketa.

-Presisio handiko informazioa berreskuratzea.

Iturriak:

• Lengoaia Naturalaren Prozesamendurako IXA taldea.Proiektuak.Kontsulta ordua eta data: Apirilak 1, 18:20. http://ixa.si.ehu.es/Ixa/Proiektuak
• Language Technology Lab. DFKI.Proiektuak.Kontsulta data eta ordua: Apirilak 1, 17:55. http://www.dfki.de/lt/projects.php
• Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguaje Natural.Kontsulta ordua eta data: Apirilak 1, 18.37. http://www.sepln.org/
• National Centre for Language Technology (Irlanda). Kontsulta ordua eta data: Apirilak 1, 18:08. http://www.computing.dcu.ie/research/nclt/