Elhuyar sortu zenetik beti jardun izan du euskarak gizartean izan dituen premia berrietarako lanabesak lantzen. Beraz, daukan esperientzia eta jakintza kontutan hartuta euren apustua ” kalitatea da, xede argi baten mesedetan betiere: euskara komunikazio-hizkuntza izatea gizartean”

Elhuyarrekoek lan talde zabala daukate, izan ere alor ezberdinetako langileek osatzen dute hizkuntza zerbitzuaren lan taldea: itzultzaileek, ikertzaileek, terminologoek, lexikografoek eta proiektu-kudeatzaileak.

Lan talde honez gain, hizkuntza zerbitzuaren kalitatea hobetzeko hainbat kolaboratzaile, aholkulari eta adituk laguntzen die. Lan talde ezberdinen zuzendariak hurrengoak dira:

• Hizkuntza Zerbitzuetako arduraduna: Josu Aztiria Urtaran
• Itzulpen-zerbitzuko arduraduna: Lierni Otamendi Arrieta
• Hiztegigintza eta I+G+B unitateko arduraduna: Antton Gurrutxaga Hernaiz

Elhuyarreko Hizkuntza zerbitzuaren lan taldeek bere helburuekin aurrera egiteko teknologia eta baliabide ezberdinak erabiltzen dituzte, hala nola: baliabide lexiko-terminologikoak, itzulpengintzarako laguntza tresnak, I+G+Bko emaitzak eta garatutako softwarea.

Informazio gehiago nahiago nahi izanez gero, jo ezazue helbide honetara:

http://www.elhuyar.org/EU

Hiztegi honek  hainbat aukera eskeintzen ditu, hala nola hizkuntza ezberdinetan hitz bat nola esaten den, beronen lokuzioak eta lexiak, etab. Hona hemen umorez egindako adibide bat:

Hona hemen slideshare-n egindako aurkezpena, aipatutakoa osatzeko:

Bibliografia:

• Elhuyar hizkuntza zerbitzuak: http://www.elhuyar.org/hizkuntza-zerbitzuak/EU
  
• http://www.basqueresearch.com/nor_gara.asp?hizk=G

Twitter, 2006ko martxoan jarri zuten abian eta arrakasta handia lortu du denbora gutxian.

Eta nola funtzionatzen du ba Twittereko bat-bateko mezularitzak? Ba ez da horren zaila, izan ere zezu berriak erabiltzailearen profilaren orrian agertzen dira, eta jasotzeko aukera egin duten beste erabiltzaileei ere bidaltzen zaie bat-batean. Erabiltzaile horiei jarraitzaileak deritze,edo  followers. Erabiltzaileak erabaki dezake mezuak bakarrik bere lagunei bidaltzea edo denei bidaltzea; azken aukera hau  oinarrizko konfigurazioan agertzen da.

Erabiltzaileek mezu berrien jakinarazpena aplikazio ezberdinen bitartez jakin ahal izan dituzte, hala nola:

• Twitterren orria
• Bat-bateko mezularitza
• SMS
• RSS
• E-mail

Twitterrek nola funtzionatzen duen azalpenak ematen dituen bideo interesgarri bat hurrengoa da (ingeleraz dago):

http://www.youtube.com/watch?v=ddO9idmax0o

Idatzitako testua Twitter ezagutarazteko sarreratxo bat besterik ez da izan, informazio gehiago nahi izan ez gero, hurrengo webguneetara jo dezakezue:

• http://www.atinachile.cl/content/view/40122

• http://twitter.com/

Bibliografia:

• http://eu.wikipedia.org/wiki/Twitter

• http://ikusitaikasi.wikispaces.com/Twitter

• http://www.atinachile.cl/content/view/40122

• http://twitter.com/

Egun, biblioteka tradizional moduan ezagutzen ditugun lekuak biblioteka birtual, digital eta elektronikoengatik ordezkatuak izaten ari dira. Zergatik? Ba, gehienbat, erraztasun gehiago ematen dituelako. Biblioteka elektroniko, birtual eta digitalarekin ez duzu zertan liburu artean galduta ibili behar. Ondorengo lerrootan ikusiko dugu bakoitzak zer eskaintzen digun eta zer abantaila dituzten:

Venezuelako Bibliotekako Roberto Hernandez Montoyarentzat biblioteka digitalak euskarri  elektronikoen bitartez konektatzeko bibliotekak dira, nun textuak egituratuta eta hortaz, datu-baseetan antolatuta dauden. Honekin lortzen duguna informazioa bizkorrago aurkitzea , kopiatzea eta pegatzea da, hipertextuen bitartez. Honez gain, esan behar da honek ez duela suposatzen kostu handi bat eta gainera munduko edozein lekutatik aurkitu dezakezula informazioa, banaketa eta biltegiratze  gastu gabe. Ondorioz, esan daiteke materialak higaezinak direla.

Biblioteka digital ospetsuenak edo erabilienak Gutenberg, Biblioteca Cervantes Virtual eta Biblioteca Virtual EUMEDNET dira, besteak beste.

Bestalde, biblioteka birtuala formatu ezberdinetan (pdf,doc, etab. edo microformetan)  antolatuta dagoen informazioa da, ordenagailu baten bitartez aurkitu dezakeguna. Intsumenturik garrantzitsuena edo baliagarriena Internet da kasu honetan, izan ere lehen aipatutako lanak (bere formato ezberdinekin) internet bitartez erraz jaitsi edo igo daitezkeelako.

Herrero Solanasen ustez, Biblioteka birtuala existentzia fisikorik ez duen biblioteka bat da. Informazioa bere osotasunean euskarri  elektronikoan jasota dago eta ondasunak, acervo-ak (nahiz eta hauek benetan exisitutu daitezkeen), alde batera uzten dira biblioteka mota honetan. Erabiltzaileak biblioteka barruan egotearen sentipena dauka. Ilusio hau errealitatearen simulazioaren bitartez lortzen da.

Beraz, esan dezakegu biblioteka mota hauen artean lotura edo harreman bat dagoela, izan ere denek erabiltzen dute euskarri elektroniko bat. Desberdintasuna, ordea, erabilera motan dago, ez baitituzte formatu berak erabiltzen.

Bibliografia:

• Wikipedia: http://es.wikipedia.org/wiki/Biblioteca_digital Kontsulta ordua eta data: 2010eko urtarrilaren 21ean, 10:25ean

• http://bvs.sld.cu/revistas/aci/vol10_6_02/aci05602.htm Kontsulta ordua eta data: 2010eko urtarrilaren 21ean, 10:30etan.

• 3.000 Hiztegia http://www1.euskadi.net/hizt_3000/Kontsulta ordua eta data: 2010eko urtarrilaren 21ean, 10:45

La glosa: (del Griego Koiné γλώσσα glossa, que significa ‘lengua’ — el órgano — como también ‘lenguaje’) es una nota escrita en los márgenes o entre las líneas de un libro, en la cual se explica el significado del texto en su idioma original, a veces en otro idioma.

La piedra de Rosetta: contiene un texto en tres tipos de escritura y su gran importancia radica en haber sido la pieza clave para comenzar a descifrar los jeroglíficos de los antiguos egipcios. Gracias a Thomas Young, Jean-François Champollion y otros estudiosos de la escritura del Antiguo Egipto, hoy puede ser considerada como una joya en la historia del lenguaje y la transcripción.

Una filigrana o marca al agua: es una imagen formada por diferencia de espesores en una hoja de papel. El término filigrana se aplica también a las líneas verticales que se ven en ciertos papeles de embalaje. Se utiliza para evitar la falsificación de documentos, para mostrar la autenticidad del origen de algún papel o impreso, como adorno o como diferenciación entre diferentes fábricas de papel.

Los manuscritos o codices miniados: son manuscritos que constan de dibujos hechos a mano por determinados artistas, los llamados iluminadores, que se dedicaban a decorar los libros con sus pinturas. Lo que hacían se denominaba iluminar.

Amanuense: Copista es la palabra que desgina a quien reproduce libros a mano. De ahí su sinónimo, amanuense. Destaca su labor en la difusión del libro hasta la aparición de la imprenta de tipos móviles en el mundo occidental, a mediados del siglo XV. Un copista experimentado era capaz de escribir de dos a tres folios por día. Escribir un manuscrito completo ocupaba varios meses de trabajo.

Los utensilios más habituales que utilizaba el copista eran: penna (la pluma o péñola), rasorium o cultellum (raspador) y atramentum (tinta).

Copyleft es una forma de licencia y puede ser usado para modificar el derecho de autor de obras o trabajos, tales como software de computadoras, documentos, música, y obras de arte. Bajo tales licencias pueden protegerse una gran diversidad de obras, tales como programas informáticos, arte, cultura y ciencia, es decir prácticamente casi cualquier tipo de producción creativa. Sus partidarios la proponen como alternativa a las restricciones que imponen las normas planteadas en los derechos de autor, a la hora de hacer, modificar y distribuir copias de una obra determinada. Se pretende garantizar así una mayor libertad para que cada receptor de una copia, o una versión derivada de un trabajo, pueda, a su vez, usar, modificar y redistribuir tanto el propio trabajo como las versiones derivadas del mismo. Así, y en un entorno no legal, puede considerarse como opuesto al copyright o derechos de autor tradicionales.

La protección del copyright se limita estrictamente a la obra, sin considerar atributos morales del autor en relación con su obra, excepto la paternidad; no lo considera como un autor propiamente tal, pero tiene derechos que determinan las modalidades de utilización de una obra.

“El patrimonio digital consiste en recursos únicos que son fruto del saber o la expresión de los seres humanos. Comprende recursos de carácter cultural, educativo, científico o administrativo e información técnica, jurídica, médica y de otras clases, que se generan directamente en formato digital o se convierten a éste a partir de material analógico ya existente. Los productos “de origen digital” no existen en otro formato que el electrónico. Este legado en constante aumento puede existir en cualquier lengua, cualquier lugar del mundo y cualquier campo de la expresión o el saber humanos”.

El principal objetivo del  patrimonio digital, atendiendo al segundo artículo de la Carta sobre la preservación del patrimonio digital es “que éste sea accesible para el público. Por consiguiente, el acceso a los elementos del patrimonio digital, especialmente los de dominio público, no debería estar sujeto a requisitos poco razonables. Al mismo tiempo, debería garantizarse la protección de la información delicada o de carácter privado contra cualquier forma de intrusión.”

Antes de proceder a recopilar el patrimonio digital hay que saber qué queremos conservar y para qué lo hacemos. La finalidad resulta evidente:  facilitar su acceso y consulta a los usuarios en la sede física de la biblioteca, en sus domicilios o en sus lugares de trabajo a través de las redes de ordenadores y telecomunicaciones.

Los objetos que pretendamos reunir dependerá de varios factores como el tipo de biblioteca, la comunidad a la que atiende y la forma de producción de los documentos, es decir:  si se han creado digitalmente o si son el resultado de un programa de digitalización.

En el artículo tres se nos presenta el peligro de la perdida, puesto que “la evolución de la tecnología digital ha sido tan rápida y onerosa que los gobiernos e instituciones no han podido elaborar estrategias de conservación oportunas y bien fundamentadas. No se ha comprendido en toda su magnitud la amenaza que pesa sobre el potencial económico, social, intelectual y cultural que encierra el patrimonio, sobre el cual se edifica el porvenir.” Por tanto hay que pasar a la acción puesto que urge emprender actividades de divulgación y promoción, alertar a los responsables de formular políticas y sensibilizar al gran público tanto sobre el potencial de los productos digitales como sobre los problemas prácticos que plantea su preservación.

Como bien dicen el artículo nueve y diez,  hay que preservar y poner a disposición de cualquier persona el patrimonio digital de todas las regiones, naciones y comunidades a fin de propiciar, con el tiempo, una representación de todos los pueblos, naciones, culturas e idiomas.

Para ello es necesaria la división de tareas y atribuciones que pueden basarse en las funciones y competencias existentes. Convendría adoptar medidas para:

a) instar a los fabricantes de equipos y programas informáticos, creadores, editores y productores y distribuidores de objetos digitales, así como otros interlocutores del sector privado, a colaborar con bibliotecas nacionales, archivos y museos, y otras instituciones que se ocupen del patrimonio público, en la labor de preservación del patrimonio digital;

b) fomentar la formación y la investigación, e impulsar el intercambio de experiencia y conocimientos entre las instituciones y las asociaciones profesionales relacionadas con el tema;

c) alentar a las universidades y otras instituciones de investigación, públicas y privadas, a velar por la preservación de los datos relativos a las investigaciones.

Como podemos ver el patrimonio digital tiene por delante varios retos a los que hacer frente, que no serán para nada fáciles, tanto en la promoción como en la conservación.

Bibliografía:

• http://portal.unesco.org/es/ev.php-URL_ID=17721&URL_DO=DO_PRINTPAGE&URL_SECTION=201.html Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 14ean, 13:00etan.

• http://bv.gva.es/documentos/Ponencias/Melero.pdf Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 14ean, 13:05ean.

• http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001300/130071s.pdf Kontsulta ordua eta data: 2009ko azaroaren 14ean, 13:15etan.

Metadatuen hellburu nagusia lan mugimendua erraztea da, dato batzuk automatikoki formatu batetik bestera pasatuz. Prozesu hau aurrera eramateko beharrezkoa da metadatuek datuen edukia eta egitura deskribatzea.

Metadatuak hiru irizpideren arabera sailkatu daitezke:

• Edukia: Metadatuak bere edukiarengatik azpisailkatzea da ohikoena. Metadatuak bi modutan sailkatu edo banatu daitezke: batetik, baliabideak eurak deskribatzen dituztenak; eta bestetik, baliabidearen edukia deskribatzen dituztenak. Sailkapen hauek, halaber, beste azpisailkapen batzuetan banatu daitezke.
• Aldakortasuna: Aldakortasunaren ikuspegitik bi metadatu aurki ditzakegu: aldakorrak eta ez-aldakorrak. Ez-aldakorrak ez dira aldatzen, ez dio axola baliabidearen zein atal ikusten den. Aldakorrak, ordea, atal batetik bestera desberdintzen dira.
• Eginkizuna: Datuak hiru eginkizun geruzatan banatu daitezke: azpisinboliko eta sinboliko edo logikoen artean. Datu azpisinbolikoek ez dute informaziorik ematen bere esanahiaz. Sinboliko edo logikoek, ostera, datu azpisinbolikoak deskribatzen dituzte, hau da, zentzu bat ematen dio.

Metadatuek ere bizitza ziklo bat daukate, hiru zatitan banatutakoa:  Sorketa, esku-sartzea eta birrinketa:

• Sorketa: Metadatuak automatikoki, erdi-automatikoki edo eskuz sortu daitezke. Metadatuen esku-sorketak lan handia eskatzen duenez,  desiragarriagoa da sorketa automatiko edo erdi-automatikoa egitea.
• Esku-sartzea: Datuak aldatzen badira, metadatua ere aldatu beharra dago. Aldaketa gehienak era automatiko batetan egiten dira, baina badaude aldaketa jakin  batzuk gizakiaren parte-hartzea ezinbestekotzat daukatenak.
• Birrinketa: Batzuetan beharrezkoa da metadatuak euren baliabideekin suntsitzea, baina beste batzuetan metadatuak mantentzea komenigarria da, adibidez  textu dokumentu baten aldaketak ikusi ahal izateko.

Beste alde batetik, metadatuak gordetzeko ere bi posibilitate dauzkagu: batetik, barnekiro gordetzea, hau da, datuak dauden dokumentuarekin gordetzea; edo bestetik, kanpo gordeketa bat egitera, hau da, baliabide berean gordetzea. Orokorrean, datuak barnekiro gordetzen dira administrazio lanak errazteko.

Azkenik, metadatua zer den azaldu eta beronen funtzionamendua erakutsi ondoren, ezin daitezke aipamenik gabe gera munduko metadatu ospetsuenetarikoak:

• Dublin Core
• AACR2 (Anglo-American Cataloging Rules)
• GILS (Government Information Locator Service)
• EAD (Encoded Archives Description)
• IMS (IMS Global Learning Consortium)
• AGLS (Australian Government Locator Service)

Bibliografia:

• http://es.wikipedia.org/wiki/Metadato Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14:20ean.
• http://www1.euskadi.net/hizt_3000/  Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14: 25ean
• http://www.library.uq.edu.au/iad/ctmeta4.html Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14:27an
• www.dlib.org/…/mcclelland/04mcclelland.html Kontsulta ordua eta eguna: 2009ko azaroaren 11an, 14: 40ean.

Patrimonio digital: Conjunto de materiales digitales que poseen el suficiente valor para ser conservados para que se puedan consultar y utilizar en el futuro.

Identidad: de objetos digitales: Característica que permite distinguir un objeto digital del resto, incluidas otras versiones o copias del mismo contenido.

Preservación digital:Acciones destinadas a mantener la accesibilidad de los objetos digitales a largo plazo.

Programa de preservación: Conjunto de disposiciones (y de los responsables de tomarlas) destinadas a garantizar la accesibilidad permanente a los materiales digitales.

Ingesta: Operación consistente en almacenar objetos digitales, y la documentación relacionada, de manera segura y ordenada.

Bibliografia:

• http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001300/130071s.pdf19.kapitulua.Kontsulta eguna eta ordua: 2009ko azaroaren 9an, 13:37an

Dokumentazio digitalak hainbat motatakoak eta formatutan egon daitezke baina denek dauzkate ezaugarri hauetariko batzuk edo denak:

• Elektronikoak dira, beraz, kodigo binariodunak.
• Prozesatu ahal dira, hortaz, informatikoki sortuak dira.
• Gorde ahal dira, euskarri optiko eta magnetikoen bidez.
• Berrerabilgarriak dira, edozein ordenagailutik kontsultatu ahal direlako.
• Sarearen bitartez bidali daiteke.
• Eguneratu daitezke eta gainera kopiak egin.
• Bilatzaileen bidez aurkitu ditzakegu eta erabiltzaile batek baino gehiagok era berean erabili dezakete.
• Informazioa ematen dute euren buruari buruz.

Dokumentazio digital hauek hainbeste eta hain ezberdinak izaten direnez internet-en, sailkapen bat behar izaten da errazago aurkitzeko. Alde batetik, dokumentuaren sorrerari erreparatzen zaio, ea digitalak edo digitalizatuak diren jakiteko. Eta beste alde batetik  bere euskarriari erreparatzen zaio, lehen esan bezala, ea optikoak edo magnetikoak diren jakiteko.

Dokumentazio digital hauek esan dugunez milaka aurki ditzakegu gaur egun internet-en eta sailkatuak izateaz gain, erregulatuta ere egon behar dute. Horretarako, badaude lege edo arau espezifiko batzuk, hala nola zenbaki internazionalak (ISBN, ISSN), Digital Object Identifier-ak, URLak, etab.

Dokumentazio digitala orain  zer den badakigula,  zer ezberdintasun dago dokumentazio digitalaren eta tradizionalaren artean? Zein abantaila eta desabantaila ditu bakoitzak?

Dokumentazio digitalak edozein momentutan eta edozein lekutan aurkitu eta egin ditzakegu, izan ere informazio dinamikoa eta interaktiboa da, azken hau izanik ezaugarririk nagusienetarikoa. Gainera, dokumentuak aurkitu eta berreskuratzeko hauek tematikoki lotuta eta antolatuta egoten dira. Dokumentazio digitala etengabe ari da hasten, ez horrela dokumentazio tradizionala. Gainera berebizikoa da ekintza zientifiko, kultural eta ekonomikoak aurrera ateratzeko.

Dokumentazio tradizionala, ordea, ez da interaktiboa,  eta ezin dezakegu edozein lekutan eta edozein momentutan aurkitu, baina bai eskuetan sentitu eta ukitu, dokumentazio digitala ez bezala. Dokumentazio tradizionalaren beste desabantaila batzuk bere estatikotasuna, berrerabilpenerako zailak direla, eta ez dira elektronikoak.

Baina dena dela, nik uste dut dokumentazio digitala eta dokumentazio tradizionala biak erabiltzen jakin beharko genukeela,  batak ez baitu bestea kentzen. Oreka bat mantendu ezkero bien artean, erabilpen dokumentazioaren erabilpen egokia edo egokiagoa egingo dugula uste dut.

Bibliografia:

• http://www.msinfo.info/propuestas/documentos/documentos_digitales.html Kontsulta eguna eta ordua: 2009ko azaroaren 1ean, 15:55etan

• http://bluwiki.com/go/Documento_Digital Kontsulta eguna eta ordua: 2009ko azaroaren 1ean, 16:00etan.

Honek zer esan nahi du? Ba interneten zerbait  bilatzen bagaude  edota soilik nabigatzen gaudenean gustoko orrialderen bat aurkitzen dugunean, betidanik erabilitako favoritos atala erabili beharrean, CiteULike, Delicious eta horrelako orrialde batetan gordetzea, zutaz aparte beste pertsona batzuek zure gustu eta interesen gaineko informazioa eduki dezaten. Lotura orrokorrez gain, liburu, musika, mapa, etabarretan espezializatutako zerbitzuak  ere existitzen dira. 

Adibidez, gaztelaniazko bookmarking sare ezberdinak daude, hala nola:

• Favoritos gehitzaileak: memorizame.com, mis elegidos.com.
• Berrien gehitzaileak: Menéame, Zumbame.net.
• Sare sozialak. facebook, tuenti.
• Software librean bere markatzaile sistema propioa izan nahi dutenentzat: de.lirio.us, connotea.

Baina nola funtzionatzen dute bookmarking hauek eta zein abantaila eta desabantaila dituzte?

Bookmarking sozialen sistema batetan erabiltzaileek baliogarritzat hartzen dituen interneteko baliabide ezberdinen zerrenda bat gordetzen dute. Zerrenda hauek pribatuak edo publikoak izan daitezke. Horrela  zurea bezalako interesak edo gustuak dituzten pertsonak ikusi dezakete zure orrialdeak kategorien, etiketen edo menturaren bidez. Baina kategoria eta etiketez gain, tags-ak daude. Azken hauek baliabideekin lotutako hitzak dira, erabiltzaileak erabakitzen dituenak.

Sistema honek abaintaila ugari ditu bilatzaile motore tradizionalen aldean, izan ere, baliabide guztien klasifikazioa et barneratzea pertsonek  egiten dituzte makinak izan beharrean. Honekin informazioa automatikoki prozesatzea lortzen da programaren arabera. Gainera, erabiltzaileek markatzen dituztenez eurentzat baliagarriak diren loturak, baliabide erabilgarrienak  erabiltzaile gehiagok markatzea dakar eta honekin zerrenda bat egiten da.

Baina bookmarkingean ez dira dena abantailak, baditu bere desabantailak ere, hala nola tags horiek ez direnez beti hitz berdinak eta ez daudenez antolatuta eta batzuetan adiera ezberdinak izaten dituztenez nahasteak sortzen dituzte erabiltzaileengan.

Hortaz, ikusi dezakegunez Bookmarkingaren sorrerak erabat eraberritu eta astoratu du interneteko mundua, izan ere bilaketak eta informazio pilaketak  azkarrago eta hedapen handiagoarekin egin bait daitezke.

Bibliografia:

• http://es.wikipedia.org/wiki/Marcadores_sociales Bilaketa:2009ko urriaren 27an, 13:15etan.
• http://www.alegsa.com.ar/Dic/bookmark.php Bilaketa: 2009ko urriaren 27an, 13:13an.
• http://www.lapastillaroja.net/archives/000763.html Bilaketa 2009ko urriaren 27an, 13: 20an.